Boston merkezli biyoteknoloji şirketi Absentia Labs, 7 Temmuz 2026'da Digital Liver Model'inin ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) Yeni İlaçlar için Yenilikçi Bilim ve Teknoloji Yaklaşımları (ISTAND) İlaç Geliştirme Aracı Yeterlilik Programı'na kabul edildiğini duyurdu — bu, söz konusu yola giren ilk yapay zekâ destekli İlaç Geliştirme Aracı oldu.
ISTAND'in sağladığı avantajlar
ISTAND yeterliliği, bir ilaç geliştirme aracının her Araştırma Amaçlı Yeni İlaç (IND) başvurusu için amaca uygunluk incelemesi tekrarlanmadan farklı programlar ve sponsorlar tarafından kullanılabilmesini sağlıyor. Digital Liver Model, FDA'nın ilaç geliştirmede en önemli güvenlik endişelerinden biri ve klinik araştırmaların sonlandırılmasının başlıca nedenlerinden biri olarak nitelendirdiği İlaca Bağlı Karaciğer Hasarı'nı (DILI) hedefliyor. Mevcut modelleme yöntemleri — standart hayvan çalışmaları ve in vitro testler — gerçek dünyadaki karaciğer yanıtını belirleyen metabolik, genetik ve immünolojik değişkenliği yakalayamıyor.
Mekanistik biyoloji üretken yapay zekâ ile buluşuyor
Absentia'nın yaklaşımı, mekanistik hepatik biyolojiyi çok türlü ilaç yanıtı verileriyle eğitilmiş üretken yapay zekâ altyapısıyla birleştirerek sponsorların karaciğer hasarı riskini daha erken tespit etmesine ve adayları insan denemeleri öncesinde yeniden sıralamasına olanak tanıyor. Şirket, önde gelen ilaç şirketleri ve akademik laboratuvarların başvurularıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilen precisionFDA Predictive Modeling of Hepatotoxicity in Animals Challenge'ın kazananları arasında yer aldı.
MIT çıkışlı kurucu ekip
Absentia, 2024 yılında Boston'da CEO Farhan Khodaee, PhD (Harvard-MIT Biomedical Engineering Center), CTO Rohola Zandie, PhD (üretken yapay zekâ ve hesaplamalı biyoloji alanında uzmanlaşmış MIT doktora sonrası araştırmacısı) ve biyoteknoloji ticarileştirmesine odaklanan üç kez girişim kurmuş COO Robert Betancort, MBA tarafından kuruldu. Ekibin araştırmaları Nature Computational Science, ICLR ve IEEE Transactions on Affective Computing'de yayımlandı.
Düzenleyici ve sektörel bağlam
FDA'nın onayı, düzenleyicilerin yeni yaklaşım metodolojileri (NAM'ler) kapsamında hayvan deneylerini azaltma baskısını artırdığı bir döneme denk geliyor. Bu gelişme ayrıca, Takeda'nın Insilico Medicine'in Pharma.AI platformuna 600 milyon dolara kadar yatırım taahhüdünde bulunmasından ve Insilico'nun China Medical System ile CNS iş birliğini derinleştirmesinden yalnızca günler sonra geldi; bu da yapay zekâyı ilaç geliştirmenin güvenlik ve seçim katmanına yerleştirme yönünde daha geniş bir yarışa işaret ediyor.
Sırada ne var?
Digital Liver, Absentia'nın daha geniş kapsamlı biyoloji yapay zekâsı platformunun yalnızca ilk uygulaması. Şirket, ek organ modellerinin geliştirilme aşamasında olduğunu ve hâlihazırda alınan Letter of Intent (Niyet Mektubu) kilometre taşından başlayarak üç aşamalı ISTAND süreci üzerinden tam FDA yeterliliğini hedefleyeceğini belirtiyor. Süreç başarılı olursa sponsorlar, 2027 itibarıyla Digital Liver'ın DILI çıktılarına IND dosyalarında doğrudan atıfta bulunabilecek.
BioSpace, ACCESS Newswire ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi kaynaklı haberlere dayanılarak hazırlanmıştır.
