Avustralyalı silisyum spin kübit şirketi Diraq ile Belçikalı araştırma merkezi imec, standart bir 300 mm CMOS fabrikasyon hattında üretilen sekiz kübitlik bir silisyum spin kübit dizisinin ilk başarılı çalışmasını duyurdu. Dizi boyutu bir yıldan kısa sürede dört kat artarken koherans veya kontrol doğruluğunda ölçülebilir bir kayıp yaşanmadı. Sonuçlar, 9 Temmuz'da Nature Communications'ta “Eight-Qubit Operation of a 300 mm SiMOS Foundry-Fabricated Device” başlığıyla yayımlandı.
300 mm CMOS kuantum için neden önemli
Günümüzde çoğu kuantum bilişim donanımı, özel tesislerde elle üretiliyor. Diraq'ın iddiası ise silisyum spin kübitlerinin, halihazırda yılda milyarlarca klasik çip üreten endüstriyel altyapıyı kullanabileceği yönünde. Bu, süperiletken veya tuzaklanmış iyon makinelerinin çoğunda kullanılan ısmarlama fabrikasyon yerine, modern CPU'ları ucuz hale getiren aynı 300 mm wafer'lar, aynı litografi araçları ve aynı verim ekonomisi anlamına geliyor. Cihazı 300 mm SiMOS pilot hattında üreten imec, bugün bu endüstriyel süreci kübit düzeyinde hassasiyetle sunabilen dünyadaki muhtemelen tek araştırma merkezi.
Yeni bir makine olmadan ölçekleme
Makale, Diraq'ın dört kübit çiftinden oluşan sekiz kübitlik cihazının, silisyum spin kübitleri için teknolojinin sınırlarındaki tek kübit koherans süreleriyle ayarlanıp tek tek adreslenebildiğini gösteriyor. En kritik nokta, okuma mimarisinin iki kübitten sekize ölçeklenirken sensör sayısında, kablolama yoğunluğunda veya termal yükte büyük bir sıçrama gerektirmemesi. Kurucu ve CEO Andrew Dzurak, “Dokuz ay önce dünyaya silisyum kübitlerimizin imec'in 300 mm CMOS hattında güvenilir şekilde üretilebildiğini gösterdik. Bugün ise tamamen aynı süreci kullanarak dizinin boyutunu, koheranstan hiçbir ödün vermeden ölçeklendirdik. Fayda ölçeğine ulaşmak için ihtiyacımız olan tempo tam olarak bu,” dedi.
2029 ve 2031 yol haritası
Diraq, bir sonraki kilometre taşının yüzlerce kübitlik bir cihaz olduğunu, ardından 2029'a kadar binlerce ve 2031'e kadar bir milyondan fazla kübit hedeflediğini açıklıyor — bu son eşik, genellikle hataya dayanıklı ve ticari olarak kullanışlı kuantum bilişimle ilişkilendiriliyor. Temeldeki süreç CMOS olduğu için, fayda ölçeğindeki bu makinenin fiziksel ayak izinin bugünkü sekiz kübitlik cihazla karşılaştırılabilir kalması ve yeni bir fab sınıfı gerektirmek yerine geleneksel bir veri merkezine sığacak kadar küçük olması öngörülüyor. Bu, nötr atom mimarilerinden veya kuantum-yapay zeka veri merkezlerinde çalışan süperiletken sistemlerden çok farklı bir ölçekleme hikayesi.
Henüz çözmediği sorunlar
Sekiz kübit, herhangi bir uygulama standardına göre hâlâ çok küçük ve Diraq, platform üzerinde henüz tam mantıksal kübit ölçeğinde bir hata düzeltme kodu göstermedi. Makalenin önemi uygulamalarda değil, üretilebilirlikte yatıyor: sürecin tekrarlanabilir olduğunu ve ölçeklemenin, daha küçük birim hücrenin halihazırda başardıklarını bozmadığını gösteriyor. Bir sonraki kamuya açık sınav, Diraq'ın açıkladığı yüzlerce kübit hedefine aynı imec hattında, yeni bir fizik gerektirmeden ulaşıp ulaşamayacağı olacak — yarı iletken endüstrisinin her zaman izlediği kalıp da bu.
Nature Communications, The Quantum Insider, Quantum Computing Report ve imec kaynaklarından derlenen haberlere dayanmaktadır.
